Monitor Księgowego 1/2022, data dodania: 21.12.2021

Jak po zmianach rozliczać wynagrodzenia w 2022 r.

W 2022 r. zmieniły się rozliczenia podatkowo-składkowe świadczeń (w tym wynagrodzeń) otrzymywanych przez zatrudnione osoby. Zmiany wprowadzono w ramach programu reform zwanych Polskim Ładem, którego przepisy zawarto w ustawie z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.

Polski Ład przesądza m.in. o:

  • wyższej kwocie zmniejszającej miesięczne zaliczki podatkowe na mocy PIT-2,
  • nowej skali podatkowej i podniesieniu do 120 000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie stawka podatku w wysokości 32%,
  • likwidacji możliwości odliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne od zaliczek na podatek oraz zmianie reguł obniżania składki zdrowotnej do wysokości podatku,
  • wprowadzeniu ulgi dla tzw. klasy średniej,
  • nowych ulgach podatkowych: uldze na powrót dla podatników osiedlających się w Polsce, uldze dla podatników z co najmniej czwórką dzieci oraz uldze dla pracujących emerytów.

Podwyższenie kwoty zmniejszającej podatek i nowe reguły jej stosowania

Określona w pierwszym przedziale skali podatkowej kwota zmniejszająca podatek od 2022 r. wynosi 5100 zł. Ze zmiany tej wynika, iż tzw. kwota wolna od podatku po zmianach osiąga pułap 30 000 zł, co wynika z tego, że 5100 zł to właśnie 17% z 30 000 zł.

Wskutek powyższej modyfikacji płatnicy po 31 grudnia 2021 r. przy obliczaniu zaliczek podatkowych należnych od świadczeń przyznawanych pracownikowi powinni stosować 1/12 nowej kwoty zmniejszającej podatek w wysokości 425 zł, co wynika z wyliczenia: 1/12 × 5100 zł (o ile dysponują złożonym przez zatrudnionego oświadczeniem PIT-2).

Co ważne, od 2022 r. kwotę zmniejszającą miesięczne zaliczki na podatek należy stosować zarówno przy kalkulowaniu podatku 17%, jak i 32%. Nie obowiązuje więc już ogólna reguła nakazująca zaprzestawać (co do zasady) uwzględniania 1/12 kwoty zmniejszającej miesięczną zaliczkę PIT w sytuacji, gdy dochód pracownika przekroczy pułap pierwszego progu podatkowego.

Od nowego roku uchylono ponadto w art. 32 ustawy PIT ust. 1e dający możliwość złożenia przez pracownika płatnikowi oświadczenia, że za dany rok jego dochody przekroczą kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali i w związku z tym wnosi on o niestosowanie kwoty zmniejszającej podatek.

Koniec z odliczaniem składki zdrowotnej od podatku

Do końca 2021 r. istniała możliwość pomniejszania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych o składkę zdrowotną w wysokości nieprzekraczającej 7,75% jej podstawy. Z początkiem 2022 r. ustawodawca zadecydował o likwidacji tego przywileju, uchylając art. 27b ustawy PIT. Oznacza to konieczność naliczania i odprowadzania od nowego roku wyższych należności podatkowych.

Ta negatywna modyfikacja dotyczy wszystkich podatników, w tym także np. pracowników i osób zatrudnionych w ramach umów cywilnoprawnych.

Zmiana zasad obniżania składki zdrowotnej do wysokości podatku

W 2022 r. - podobnie jak w latach ubiegłych - nadal w przypadku gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona przez płatnika jest wyższa od kwoty zaliczki na podatek dochodowy, składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości zaliczki podatkowej. Przy czym w nowym stanie prawnym kwotę tej zaliczki dla celów obniżenia składki zdrowotnej należy obliczać zgodnie z przepisami ustawy PIT w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2021 r.

A zatem od 2022 r. obniżenie na liście płac składki zdrowotnej musi następować do kwoty zaliczki podatkowej wyliczonej zgodnie z regułami z 2021 r. Oznacza to de facto konieczność kalkulowania obecnie przez pracodawców dwóch zaliczek na podatek:

  • jedną na nowych zasadach (według reguł zmodyfikowanych od 2022 r.) oraz
  • drugą - skalkulowaną stosownie do regulacji funkcjonujących w stanie prawnym z 31 grudnia 2021 r. (na potrzeby ustalenia, czy składka zdrowotna powinna podlegać obniżeniu do kwoty zaliczki podatkowej).

Przykład

28-letni mieszkaniec Poznania zatrudniony w ramach umowy o pracę na 1/4 etatu otrzymuje co miesiąc stałą pensję na poziomie 990 zł brutto. Z chwilą przyjęcia do pracy złożył pracodawcy oświadczenie PIT-2 oraz deklarację o rezygnacji z uczestniczenia w PPK.

Uwzględniając powyższe informacje oraz fakt, iż jest on uprawniony do podstawowych kosztów uzyskania przychodu, rozliczenie w 2022 r. jego listy płac powinno wyglądać następująco:

Składniki

Działanie

Kwota

Kwota brutto

990,00 zł

Podstawa wymiaru składek społecznych

990,00 zł

Składka na ubezpieczenie emerytalne

990 zł × 9,76%

96,62 zł

Składki na ubezpieczenia rentowe

990 zł × 1,5%

14,85 zł

Składka na ubezpieczenie chorobowe

990 zł × 2,45%

24,26 zł

Suma składek na ubezpieczenie społeczne

96,62 zł + 14,85 zł + 24,26 zł

135,73 zł

Koszty uzyskania przychodu

250,00 zł

Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej

ulga nie przysługuje

0,00 zł

Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych

990 zł - 135,73 zł (składki społeczne finansowane przez zatrudnionego) - 250 zł - 0 zł

604,00 zł

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową (na mocy złożonego PIT-2)

425,00 zł

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(604 zł × 17%) - 425 zł

0,00 zł

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

990 zł - 135,73 zł

854,27 zł

Skł. zdrow. obniżona do kwoty zaliczki PIT obliczonej zgodnie z przepisami obowiązującymi 31 grudnia 2021 r.

604 zł × 17% - 43,76 zł

58,92 zł

Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego

0,00 zł

Kwota netto

990 zł - 135,73 zł - 58,92 zł - 0 zł

795,35 zł

Obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy w 2022 r. - tak jak do końca 2021 r. - należy dokonywać także w przypadku osób korzystających z "ulgi dla młodych". Z tym, że również w odniesieniu do tych osób przewidziano zmianę, w myśl której, gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona od przychodu zwolnionego z podatku w ramach ulgi dla młodych będzie wyższa od kwoty zaliczki podatkowej, którą płatnik obliczyłby zgodnie z regułami obowiązującymi w dniu 31 grudnia 2021 r., gdyby przychód zatrudnionego nie był wyłączony z opodatkowania, składkę należy obniżyć do wysokości tej zaliczki.

Przykład

Gdyby założyć, że pracownik, o którym mowa w poprzednim przykładzie, ma 24 lata (przez co korzysta z "ulgi dla młodych") i otrzymuje stałą pensję w kwocie 1000 zł brutto, wówczas jego lista płac z 2022 r. powinna zostać rozliczona jak niżej:

Składniki

Działanie

Kwota

Kwota brutto

1000,00 zł

Podstawa wymiaru składek społecznych

1000 zł

1000,00 zł

Składka na ubezpieczenie emerytalne

1000 zł × 9,76%

97,60 zł

Składki na ubezpieczenia rentowe

1000 zł × 1,5%

15,00 zł

Składka na ubezpieczenie chorobowe

1000 zł × 2,45%

24,50 zł

Suma składek na ubezpieczenie społeczne

97,6 zł + 15 zł + 24,5 zł

137,10 zł

Koszty uzyskania przychodu

250,00 zł

Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej

ulga nie przysługuje

0,00 zł

Podstawa obliczenia zaliczki na podatek

podstawa opodatkowania wynosi 0 zł, gdyż cały przychód korzysta ze zwolnienia z podatku

0,00 zł

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

0,00 zł

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

1000 zł - 137,1 zł

862,90 zł

Skł. zdrowotna obniżona do wysokości zaliczki PIT wyliczonej według zasad z 31 grudnia 2021 r., która byłaby należna gdyby zatrudniony nie korzystał z "ulgi dla młodych"

1000 zł - 250 zł - 137,10 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) = 613 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł) × 17% - 43,76 zł

60,45 zł

Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego

0,00 zł

Kwota netto

1000 zł - 137,1 zł - 60,45 zł - 0 zł

802,45 zł

Nowe ulgi podatkowe

Od nowego roku funkcjonują trzy dodatkowe ulgi (zwolnienia) podatkowe, które płatnicy muszą uwzględniać przy rozliczeniach list płac na mocy złożonych przez zatrudnionych oświadczeń potwierdzających fakt spełniania warunków do skorzystania z tych ulg. Mowa tu o:

  • uldze na powrót dla podatników osiedlających się w Polsce ("ulga na powrót"),
  • uldze dla podatników z co najmniej czwórką dzieci ("ulga dla rodzin"),
  • uldze dla pracujących emerytów ("ulga dla emerytów").

Tabela. Nowe zwolnienia z podatku przewidziane w Polskim Ładzie

Istota ulgi/Przepis wprowadzający

Zasady stosowania nowych ulg

W przypadku podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium Polski, zwolniono z opodatkowania przychody:

  • ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
  • z umów zlecenia (o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT),
  • z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

- do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, osiągnięte w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych, licząc od początku roku, w którym podatnik przeniósł to miejsce zamieszkania, albo od początku roku następnego.

(art. 21 ust. 1 pkt 152 ustawy PIT)

Płatnik jest zobligowany do uwzględniania na liście płac nowych zwolnień:

  • tylko wtedy, gdy podatnik (pracownik lub zleceniobiorca) złoży na piśmie oświadczenie stwierdzające, że spełnia on warunki do korzystania z rzeczonej preferencji,
  • najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wspomniane wyżej oświadczenie, nie dłużej niż do upływu termin wskazanego przez podatnika.

Jeżeli podatnik powiadomi o zmianie stanu faktycznego wynikającego z ww. oświadczenia, płatnik nie uwzględnia ulgi najpóźniej od kolejnego miesiąca, w którym otrzymał powiadomienie.

Oświadczenie o spełnianiu warunków do danej ulgi jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i zawiera klauzulę o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

W przypadku "ulgi na powrót" oświadczenie to musi także zawierać rok rozpoczęcia i zakończenia stosowania rzeczonej preferencji przez płatnika.

Łączna suma przychodów zwolnionych od podatku w ramach omawianych trzech ulg oraz "ulgi dla młodych" (wskazanej w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy PIT) nie może w przypadku danego podatnika przekroczyć poziomu 85 528 zł rocznie.

W przypadku zastosowania - w zakresie przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy - "zerowego PIT" i/lub trzech wyżej opisanych nowych ulg, suma łącznych kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50% oraz przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy zwolnionych od podatku na podstawie wspomnianych zwolnień nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej (a więc kwoty 120 000 zł).

Miejmy na uwadze, że:

  • do przychodów (dochodów) opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem nie stosuje się "ulgi na powrót", "ulgi dla rodzin" oraz "ulgi dla emerytów";
  • przy obliczaniu kwoty przychodów podlegających zwolnieniu od podatku w ramach ww. trzech nowych ulg nie uwzględnia się przychodów podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie ustawy PIT, zwolnionych od podatku dochodowego oraz od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przy "uldze na powrót", "uldze dla rodzin", "uldze dla emerytów" i "uldze dla młodych" koszty uzyskania przychodów z umowy o pracę oraz z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT, stosuje się w wysokości nieprzekraczającej tej części przychodów z danego źródła, która podlega opodatkowaniu.

Wyłączono z podstawy opodatkowania przychody do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł:

  • ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy,
  • z umów zlecenia (o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT),
  • z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

- osiągnięte przez podatnika, który w roku podatkowym w stosunku do co najmniej czworga dzieci wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało, lub sprawował funkcję rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą, a w przypadku pełnoletnich uczących się dzieci - wykonywał ciążący na nim obowiązek alimentacyjny albo sprawował funkcję rodziny zastępczej.

(art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT)

Zwolniono z podatku przychody:

  • ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy,
  • z umów zlecenia (o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT) oraz
  • z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej według skali, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

-otrzymane przez podatnika po ukończeniu 60 roku życia w przypadku kobiety i 65 roku życia w przypadku mężczyzny, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł, pod warunkiem że podatnik podlega z tytułu uzyskania tych przychodów ubezpieczeniom społecznym w rozumieniu ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz podatnik, mimo nabycia uprawnienia, nie otrzymuje m.in. emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w:

  • ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,
  • ustawie z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

(art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy PIT)

Warto podkreślić, iż w ustawie wprowadzającej Polski Ład w kontekście "ulgi na powrót", "ulgi dla rodzin" oraz "ulgi dla emerytów" nie przewidziano żadnych odrębnych zasad w zakresie obliczania składki zdrowotnej, tak jak miało to miejsce w 2019 r. przy wprowadzaniu "ulgi dla młodych". Z tego powodu należało przyjąć, że w odniesieniu do przychodów wolnych od podatku na podstawie wspomnianych trzech nowych preferencji podatkowych zastosowanie winna znajdywać ogólna reguła wynikająca z art. 83 ust. 2 ustawy zdrowotnej. Przepis ten stanowi, że w przypadku nieobliczania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatnika od przychodów stanowiących podstawę wymiaru składki zdrowotnej, zgodnie z przepisami ustawy PIT, składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się do wysokości 0 zł.

Ustawodawca ostatecznie jednak dostrzegł opisaną lukę w przepisach. Aby ją zlikwidować zaproponował zmianę. Polega ona na tym, że sytuacji gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne - obliczona od przychodu zwolnionego z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 152-154 ustawy PIT (czyli w ramach ulgi "ulgi na powrót", ulgi dla rodzin" oraz "ulgi dla emerytów") - będzie wyższa od kwoty zaliczki podatkowej, którą płatnik obliczyłby zgodnie z regułami obowiązującymi 31 grudnia 2021 r. (gdyby przychód zatrudnionego nie był wyłączony z opodatkowania), składkę należy obniżyć do wysokości tej zaliczki. Nowelizację w tym zakresie przewidziano w art. 5 procedowanej na dzień oddania niniejszej publikacji do druku ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw.

W konsekwencji od 2022 r. wynagrodzenia pracowników i zleceniobiorców korzystających z trzech wymienionych powyżej nowych zwolnień z podatku powinniśmy rozliczać pod względem podatkowo-składkowym na tych samych zasadach, co należności osób objętych "ulgą dla młodych".

Podwyższenie progu podatkowego

Z nowym rokiem nastąpiło także podwyższenie do 120 000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie stawka podatku w wysokości 32%. Do końca 2021 r. wynosił on 85 528 zł. A zatem od 2022 r. do podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej 120 000 zł stosowana powinna być stawka podatku w wysokości 17%. Dopiero od nadwyżki ponad wspomniany pułap naliczany musi być podatek 32%.

Zmiana skali podatkowej

Od 2022 r. skala podatkowa prezentuje się następująco:

Podstawa obliczenia podatku w złotych

Podatek wynosi

ponad

do

120 000 zł

17% minus kwota zmniejszająca podatek 5100 zł

120 000 zł

15 300 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł

Ulga dla tzw. klasy średniej

Aby zrekompensować pracownikom choćby część likwidacji opcji pomniejszania zaliczki podatkowej o składkę na ubezpieczenie zdrowotne, w 2022 r. zaczęła obowiązywać ulga dla tzw. klasy średniej. Jeśli chodzi o osoby zatrudnione, to jej adresatami są podatnicy zatrudnieni wyłącznie na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy. Oznacza to, że z przedmiotowej preferencji nie skorzystają np. osoby świadczące swoje usługi na podstawie umów cywilnoprawnych, np. umów zlecenia czy o dzieło.

Ulga dla tzw. klasy średniej polega na odliczeniu od dochodu pewnej kwoty, której wysokość uzależniona jest od poziomu opodatkowanych przychodów. Przy czym nie chodzi o każdy rodzaj przychodów, a wyłącznie o przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy PIT, czyli podlegające opodatkowaniu przy zastosowaniu skali podatkowej, tj. z wyłączeniem przychodów wolnych od podatku.

Według nowych przepisów ulgę dla tzw. klasy średniej można stosować w ujęciu:

  • miesięcznym (przez płatników) - przy wyliczaniu przez płatników miesięcznych zaliczek podatkowych oraz
  • rocznym (przez samych podatników) - po zakończeniu roku na etapie składania rocznych zeznań podatkowych.

Do obliczeń omawianej preferencji podatkowej przewidziano specjalne wzory.

Ulga w ujęciu rocznym

Dla pracowników, których podlegające opodatkowaniuroczne przychody, uzyskane ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, wynoszą:

  • co najmniej 68 412 zł i nie przekraczają kwoty 102 588 zł - kwota ulgi dla tzw. klasy średniej obliczana powinna być według wzoru:

(A × 6,68% - 4566 zł) ÷ 0,17

  • więcej niż 102 588 zł i nie przekraczają kwoty 133 692 zł - kwotę ulgi wyliczać powinniśmy zgodnie ze wzorem:

((A × (-7,35%) + 9829 zł) ÷ 0,17

- gdzie A oznacza uzyskane przez podatnika w roku podatkowym przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, które podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 27 ustawy PIT.

Ulga w ujęciu miesięcznym

Dla pracowników, których podlegające opodatkowaniu miesięczne przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy wynoszą:

  • co najmniej 5701 zł i nie przekraczają kwoty 8549 zł - kwota ulgi dla tzw. klasy średniej obliczana powinna być według wzoru:

(A × 6,68% - 380,50 zł ) ÷ 0,17

  • więcej niż 8549 zł i nie przekraczają kwoty 11 141 zł - kwotę ulgi wyliczać powinniśmy zgodnie ze wzorem:

(A × (-7,35%) + 819,08 zł) ÷ 0,17

- gdzie A oznacza uzyskane w ciągu miesiąca przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, które podlegają opodatkowaniu zgodnie z art. 27 ustawy PIT.

Dla pracodawców wyznacznikiem wskazującym możliwość zastosowania ulgi dla klasy średniej będzie wyłącznie poziom miesięcznych przychodów pracownika.

Reasumując, płatnik od 2022 r. jest uprawniony do stosowania ulgi dla tzw. klasy średniej za miesiące, w których jego pracownik uzyska u niego opodatkowane według skali podatkowej przychody z umowy o pracę w wysokości od 5701 zł do 11 141 zł.

Wniosek o niestosowanie ulgi

Po zmianach przepisów podatnik może złożyć pracodawcy pisemny wniosek o niestosowanie ulgi dla tzw. klasy średniej.

Gdy podatnik przedłoży taki wniosek, wówczas płatnik zaprzestanie pomniejszania dochodu o kwotę ulgi najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wniosek ten otrzymał. Wniosek ten powinien być składany odrębnie dla każdego roku podatkowego.

Przykład

Pełnoetatowy pracownik (33 lata) otrzymuje co miesiąc stałą pensję na poziomie 6300 zł brutto i uprawniony jest do podstawowych kosztów uzyskania przychodu oraz kwoty zmniejszającej miesięczną zaliczkę podatkową na mocy złożonego PIT-2 (425 zł). Jest on uczestnikiem PPK, w związku z czym jego pracodawca od jego miesięcznego wynagrodzenia nalicza finansowaną przez zakład pracy wpłatę do PPK w wysokości 1,5% oraz pobiera pokrywaną z pensji wpłatę do PPK na poziomie 2%.

Biorąc pod uwagę powyższe dane oraz fakt, iż do przychodu styczniowego należało wliczyć wpłatę do PPK finansowaną przez zakład pracy (6300 zł × 1,5% = 94,50 zł) i opłaconą 14 stycznia 2022 r., lista płac za styczeń powinno wyglądać następująco:

Składniki

Działanie

Kwota

Kwota brutto

6300,00 zł

Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania

6300 zł × 1,5%

94,50 zł

Podstawa wymiaru składek społecznych

6300 zł

6300,00 zł

Składka na ubezpieczenie emerytalne

6300 zł × 9,76%

614,88 zł

Składki na ubezpieczenia rentowe

6300 zł × 1,5%

94,50 zł

Składka na ubezpieczenie chorobowe

6300 zł × 2,45%

154,35 zł

Suma składek na ubezpieczenie społeczne

614,88 zł + 94,5 zł + 154,35 zł

863,73 zł

Koszty uzyskania przychodu

250,00 zł

Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej

[(6394,5 zł × 6,68% - 380,50 zł)] ÷ 0,17

274,43 zł

Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych

6300 zł + 94,5 zł - 863,73 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) - 250 zł - 274,43 zł

5.006,00 zł

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową (na mocy złożonego PIT-2)

425,00 zł

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(5006 zł × 17%) - 425 zł

426,02 zł

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

6300 zł - 863,73 zł

5.436,27 zł

Składka zdrowotna naliczona w pełnej wysokości

5436,27 zł × 9%

489,26 zł

Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego

426,02 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

426,00 zł

Wpłata do PPK finansowana przez pracownika

6300 zł × 2%

126,00 zł

Kwota netto

6300 zł - 863,73 zł - 489,26 zł - 426 zł - 126 zł

4395,01 zł

Gdyby pracownik, o którym mowa wyżej, zarabiał w miesiącu kwotę np. 10 300 zł brutto, wówczas wyliczenia na liście płac powinny przedstawiać się następująco:

Składniki

Działanie

Kwota

Kwota brutto

10 300,00 zł

Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania

10 300 zł × 1,5%

154,50 zł

Podstawa wymiaru składek społecznych

10 300 zł

10 300,00 zł

Składka na ubezpieczenie emerytalne

10 300 zł × 9,76%

1.005,28 zł

Składki na ubezpieczenia rentowe

10 300 zł × 1,5%

154,50 zł

Składka na ubezpieczenie chorobowe

10 300 zł × 2,45%

252,35 zł

Suma składek na ubezpieczenie społeczne

1005,28 zł + 154,5 zł + 252,35 zł

1412,13 zł

Koszty uzyskania przychodu

250,00 zł

Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej

[(10454,5 zł × (-7,35%) + 819,08 zł)] ÷ 0,17

298,08 zł

Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych

10300 zł + 154,5 zł - 1412,13 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) - 250 zł - 298,08 zł

8494,00 zł

Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową (na mocy złożonego PIT-2)

425,00 zł

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(8494 zł × 17%) - 425 zł

1.018,98 zł

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

10300 zł - 1412,13 zł

8.887,87 zł

Składka zdrowotna naliczona w pełnej wysokości

8887,87 zł × 9%

799,91 zł

Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego

1018,98 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

1019,00 zł

Wpłata do PPK finansowana przez pracownika

10 300 zł × 2%

206,00 zł

Kwota netto

10 300 zł - 1412,13 zł - 799,91 zł - 1019 zł - 206 zł

6862,96 zł

Możliwość niestosowania kosztów uzyskania przychodu

Polski Ład od 1 stycznia 2022 r. wprowadził rozwiązanie, na mocy którego podatnik (np. pracownik) zyska uprawnienie do złożenia płatnikowi na piśmie wniosku w sprawie niestosowania przy kalkulowaniu należnych zaliczek na podatek kosztów uzyskania przychodu wskazanych w art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy PIT (czyli KUP w wysokości 250 zł).

Zmiany w rozliczaniu umów zlecenia i umów o dzieło

Podmioty zatrudniające rozliczających w 2022 r. należności z umów zlecenia i umów o dzieło muszą pamiętać przede wszystkim o:

  • likwidacji mechanizmu polegającego na odliczaniu od zaliczki na podatek składki zdrowotnej,
  • braku możliwości stosowania ulgi dla tzw. klasy średniej,
  • nowej regule przesądzającej o tym, by na składany odrębnie dla każdego roku pisemny wniosek zatrudnionego podatnika nie pobierać zaliczek podatkowych (najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono ww. wniosek).

Prawo do złożenia płatnikowi wspomnianego wniosku przysługuje podatnikowi, którego roczne dochody nie przekroczą kwoty 30 000 zł oraz poza dochodami od tego płatnika podatnik nie uzyskuje innych dochodów, od których zaliczki na podatek obliczane są z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej. W ten sposób podatnik może korzystać z nowej "kwoty wolnej od podatku" już w trakcie roku, a nie dopiero po jego zakończeniu i złożeniu zeznania podatkowego.

Przykład

30-letni mieszkaniec Łodzi został zatrudniony przez spółkę z o.o. na umowę zlecenia od 3 stycznia 2022 r. na okres 4 miesięcy. Umowa ta jest dla niego jedynym źródłem utrzymania i jedynym tytułem do ubezpieczeń. Zleceniobiorca ten:

  • pracuje co miesiąc nie więcej niż 150 godz., uzyskując na tę okoliczność stałe wynagrodzenie w wysokości 6000 zł brutto,

  • zrezygnował z uczestniczenia w PPK,

  • zawnioskował o przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego,

  • ma prawo do 20% kosztów uzyskania przychodu.

W tym przypadku lista płac rozliczająca miesięczną należność za pracę powinna wyglądać jak niżej:

Składniki

Działanie

Kwota

Wynagrodzenie za pracę

6000,00 zł

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne

6000,00 zł

Składka na ubezpieczenie emerytalne

6000 zł × 9,76%

585,60 zł

Składki na ubezpieczenia rentowe

6000 zł × 1,5%

90,00 zł

Składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

6000 zł × 2,45%

147,00 zł

Suma składek na ubezpieczenie społeczne

585,6 zł + 90 zł + 147 zł

822,60 zł

Kwota kosztów uzyskania przychodu

[6000 zł - 822,6 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego)] × 20%

1035,48 zł

Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych

6000 zł - 822,6 zł - 1035,48 zł

4142,00 zł

Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem

(4142 zł × 17%)

704,14 zł

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

6000 zł - 822,6 zł

5177,40 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne naliczona w pełnej wysokości

5177,4 zł × 9%

465,97 zł

Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego

704,14 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

704,00 zł

Kwota netto

6000 zł - 822,6 zł - 465,97 zł - 704 zł

4007,43

W zaprezentowanych okolicznościach spółka z o.o. mogłaby w 2022 r. nie naliczać zaliczek podatkowych, gdyby zatrudniany przez nią zleceniobiorca złożył wniosek o niepobieranie podatku, w którym potwierdziłby, że:

  • jego dochody w 2022 r. nie przekroczą 30 000 zł, czyli ilorazu kwoty zmniejszającej podatek i najniższej stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej,

  • nie osiąga on z żadnych innych źródeł dochodów, od których zaliczki na podatek obliczane są z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej.

Zmiany w rozliczaniu osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania

Ustawodawca od 2022 r. postanowił obejmować ubezpieczeniem zdrowotnym osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie (chodzi tu m.in. o członków zarządu, członków komisji rewizyjnej, prokurentów oraz członków komisji egzaminacyjnych). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób będzie powstawał z dniem powołania, a wygasał z dniem odwołania. Niestety powyższa zmiana sprawi, że osoby, o których mowa, od 1 stycznia 2022 r. będą otrzymywały za pełnienie funkcji wynagrodzenie netto niższe o 9%.

Podsumowanie

  1. W 2022 r. podniesiono do 120 000 zł próg dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie stawka podatku w wysokości 32%.
  2. Od 2022 r. nie można odliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
  3. Od 2022 r. obowiązuje ulga podatkowa na powrót dla podatników osiedlających się w Polsce.
  4. W 2022 r. wprowadzono ulgę podatkową dla podatników z co najmniej czwórką dzieci.
  5. Od 2022 r. obowiązuje ulga podatkowa dla pracujących emerytów.
  6. W 2022 r. zaczęła obowiązywać ulga dla tzw. klasy średniej.

Podstawa prawna:

  • art. 1 pkt 8, 13, 23, 40, 47, 62, 65-67, art. 8 pkt 1, art. 15 pkt 1-3, 9-10, art. 69, art. 89 ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2021 r. poz. 2105

  • art. 5 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw - w dniu oddania do druku niniejszego numeru "Mk" ustawa była rozpatrywana przez Senat

Mariusz Pigulski

ekspert i praktyk zajmujący się od wielu lat prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, absolwent Podyplomowego Studium Prawa Pracy na Uniwersytecie Łódzkim, autor licznych opracowań i publikacji z dziedziny kadrowo-płacowej

Notyfikacje

Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych szkoleniach? Zgódź się na powiadomienia od wideoakademii

Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE NIE
TAK TAK