Wideoszkolenie

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 10/2019, data dodania: 18.09.2019

Przekroczenie limitów składkowo-podatkowych w 2019 r. - rozliczenie przychodów pracownika

Uzyskany przez pracownika przychód w danym roku kalendarzowym podlega limitom składowym i podatkowym. Po ich przekroczeniu inaczej  należy rozliczać wynagrodzenie. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a także na Fundusz Emerytur Pomostowych opłaca się w roku kalendarzowym tylko do czasu osiągnięcia limitu w wysokości 142 950 zł. Natomiast podatek dochodowy od osób fizycznych, który jest progresywny powinien być naliczany według wyższej stawki dopiero po przekroczeniu określonego progu dochodu w roku kalendarzowym. W tym przypadku wyższy podatek należy liczyć od następnego miesiąca po miesiącu, w którym doszło do przekroczenia.

Po przekroczeniu limitu podstawy wymiaru składek i/lub podstawy opodatkowania zmieniają się zasady, według których należy ustalić wysokość wynagrodzenia pracownika do wypłaty. Jeśli doszło do przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek, zwiększa się podstawa opodatkowania. Jeśli natomiast nastąpi przekroczenie I progu podatkowego, płatnik musi pobrać wyższy podatek i co do zasady zaprzestać stosowania kwoty zmniejszającej podatek.

I. Ograniczenie tzw. 30-krotności

Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest ograniczona do kwoty 30-krotności prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Prognozowane wynagrodzenie określa ustawa budżetowa. W 2019 r. jest to kwota 4765 zł, a wysokość rocznego ograniczenia wynosi 142 950 zł.

Jeśli z dokumentacji płacowej płatnika wynika, że w danym miesiącu przychód przekroczy kwotę ograniczenia, płatnik oblicza i przekazuje składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tylko od tej części podstawy wymiaru składek, która nie spowoduje przekroczenia limitu 30-krotności. Rocznemu ograniczeniu podstawy wymiaru składek podlegają również składki na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Od nadwyżki ponad roczny limit płatnik nadal ma obowiązek naliczać składki na ubezpieczenia chorobowe, wypadkowe i zdrowotne oraz na FP (ze składką na SFWON) i FGŚP.

Podstawa wymiaru składek w miesiącu przekroczenia - jeden zakład pracy

Jeśli pracownik od początku roku pracuje u tego samego pracodawcy i nie ma innych tytułów do ubezpieczeń społecznych, płatnik może w bardzo prosty sposób ustalić wysokość podstawy wymiaru, od której w danym roku zostały opłacone za pracownika składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W tym celu powinien zsumować przychody, które pracownik otrzymał w danym roku kalendarzowym - ale tylko te, od których zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W miesiącu, w którym suma przychodów pracownika przekroczy roczną podstawę wymiaru składek, płatnik powinien ustalić, od jakiej części przychodu musi opłacić składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zatem powinien obliczyć, o jaką kwotę przychód pracownika przekracza roczny limit podstawy wymiaru składek.

PRZYKŁAD

Pracownik firmy informatycznej otrzymuje od początku roku wynagrodzenie w wysokości 14 740 zł. Zatrudnienie w tej firmie jest jego jedynym źródłem dochodu. Od początku 2019 r. do października 2019 r. jego wynagrodzenie wyniesie 147 400 zł i przekroczy roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Pracodawca ustalił kwotę przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek: 147 400 zł - 142 950 zł = 4450 zł.

Następnie pracodawca ustalił kwotę wynagrodzenia, od którego należy naliczyć składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za październik 2019 r. W tym celu kwotę wynagrodzenia za październik pomniejszył o kwotę przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek:

14 740 zł - 4450 zł = 10 290 zł.

Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za październik 2019 r. pracodawca powinien naliczyć od kwoty 10 290 zł. Natomiast podstawą wymiaru pozostałych składek na ubezpieczenia społeczne oraz fundusze pozaubezpieczeniowe będzie pełna kwota wynagrodzenia, tj. 14 740 zł.

Przychód pracownika z kilku źródeł

W sytuacji gdy pracownik uzyskuje przychód z kilku źródeł (np. jest jednocześnie zatrudniony u kilku pracodawców), ma obowiązek poinformować wszystkich płatników składek, że jego łączny przychód przekroczy limit rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 19 ust. 6 ustawy systemowej). Pracodawcy nie mają możliwości kontrolowania przychodów pracownika ze wszystkich tytułów do ubezpieczeń osiąganych u innych płatników. Dlatego to pracownik musi pamiętać o powiadomieniu pracodawcy, że przekroczył limit. W praktyce pracownik powinien złożyć w tym zakresie oświadczenie na piśmie.

Przekroczenie rocznej podstawy wymiaru składek może nastąpić również wtedy, gdy ubezpieczony zostaje zatrudniony u danego płatnika w trakcie roku i nie poinformuje go o wysokości przychodów osiągniętych u poprzedniego pracodawcy. Aby uniknąć konieczności składania dokumentów korygujących, pracodawca może uzyskać od pracownika informację o tym, czy w związku z wcześniej uzyskanym w roku kalendarzowym przychodem nie doszło do przekroczenia 30-krotności podstawy wymiaru składek. W tym samym oświadczeniu pracownik może potwierdzić, że został poinformowany o wysokości rocznej podstawy wymiaru składek i o konieczności zgłoszenia płatnikowi składek faktu przekroczenia tego limitu.

Jeżeli ubezpieczony poda w oświadczeniu informacje niezgodne ze stanem faktycznym, co spowoduje powstanie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ma obowiązek spłacić to zadłużenie wraz z ewentualnymi odsetkami. Natomiast obowiązkiem płatnika jest złożenie za ten okres dokumentów korygujących i wykazanie prawidłowej podstawy wymiaru składek.

Wzór oświadczenia pracownika o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek

Poznań, 27 września 2019 r.

Marianna Kowalska

ul. Konwaliowa 135

03-134 Warszawa

Agnieszka Rogala

Kancelaria Notarialna

Al. Niepodległości 114

00-091 Warszawa

OŚWIADCZENIE

Niniejszym informuję, że suma przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uzyskiwanego we wszystkich miejscach mojego zatrudnienia w październiku 2019 r. przekroczy kwotę rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tzw. 30-krotność).

W związku z tym zwracam się z prośbą o naliczenie składek na te ubezpieczenia za październik 2019 r. od kwoty brakującej do osiągnięcia górnej granicy rocznej podstawy wymiaru składek, tj. od 4450 zł.

Marianna Kowalska

Jeżeli płatnik ma wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia złożonego przez pracownika albo gdy nie ma możliwości uzyskania informacji od ubezpieczonego (np. po rozwiązaniu stosunku pracy), może zwrócić się do ZUS o potwierdzenie, czy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, od której zostały naliczone składki za tę osobę, przekroczyła roczną podstawę wymiaru składek. Wniosek ten można złożyć na formularzu RRP [Wniosek o ustalenie przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek (30-krotność)] lub przez PUE ZUS na formularzu ZUS-EPW-P.

Wniosek ZUS RRP jest dostępny na stronie www.mp.infor.pl

Rozliczenie składek przez kilku płatników

W sytuacji gdy składki rozlicza za pracownika kilku płatników składek, a jego przychód przekracza roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwykle płatnicy składek ustalają wysokość podstawy wymiaru składek za miesiąc, w którym następuje przekroczenie, proporcjonalnie do wypłaconego wynagrodzenia.

PRZYKŁAD

Pracownik firmy wykonuje jednocześnie w innym zakładzie umowę zlecenia, z której dobrowolnie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Miesięczne wynagrodzenie z umowy o pracę wynosi 11 000 zł, a z umowy zlecenia 4150 zł. W sumie wynagrodzenie z obu tytułów od początku 2019 r. do września 2019 r. wyniosło 136 350 zł, a do października 2019 r. wyniesie 151 500 zł (w październiku przekroczy roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe). Aby ustalić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za październik 2019 r., należy:

Krok 1. Od wszystkich przychodów uzyskanych przez tego pracownika w okresie od stycznia do października 2019 r. odjąć kwotę rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe: 151 500 zł - 142 950 zł = 8550 zł.

Krok 2. Ustalić łączną kwotę przychodu za październik 2019 r.: 11 000 zł + 4150 zł = 15 150 zł.

Krok 3. Ustalić przekroczenie podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowej według wzoru:

X = (A × B) : C

gdzie:

X - kwota przekroczenia podstawy wymiaru u pracodawcy/zleceniodawcy,

A - łączna kwota przekroczenia,

B - przychód u danego płatnika za miesiąc przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek,

C - łączna kwota przychodu za miesiąc, w którym doszło do przekroczenia rocznej podstawy wymiaru tych składek,

  • przekroczenie podstawy wymiaru składek za październik 2019 r. u pracodawcy:

X1 = (8550 zł × 11 000 zł) : 15 150 zł = 6207,92 zł,

  • przekroczenie podstawy wymiaru składek za październik 2019 r. u zleceniodawcy:

X2 = (8550 zł × 4150 zł) : 15 150 zł = 2342,08 zł;

Krok 4. Ustalić podstawę wymiaru składek emerytalnej i rentowych za październik 2019 r.:

  • podstawa wymiaru składek u pracodawcy: 11 000 zł - 6207,92 zł = 4792,08 zł,

  • podstawa wymiaru składek u zleceniodawcy: 4150 zł - 2342,08 zł = 1807,92 zł.

Za listopad 2019 r. ani pracodawca, ani zleceniodawca nie powinni opłacać składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Informowanie ZUS o przekroczeniu

Płatnik informuje ZUS o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wpisując w raporcie imiennym ZUS RCA w polu 02 bloku III.B kod:

● "1" - gdy informację o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek przekazał ubezpieczony,
● "2" - gdy przekroczenie rocznej podstawy wymiaru składek stwierdził płatnik,
● "3" - gdy informację o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek przekazał ZUS.

Za osobę, której przychód przekroczył roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, nie należy opłacać składek na te ubezpieczenia do końca roku, niezależnie od tego, z jakiego tytułu będzie podlegała tym ubezpieczeniom.

PRZYKŁAD

Renata P. przebywa na urlopie wychowawczym od 1 sierpnia 2019 r. Z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu (nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty ani innego tytułu do ubezpieczeń społecznych). W lipcu 2019 r. osiągnęła roczną kwotę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, dlatego pracodawca obliczył składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od części przychodu z umowy o pracę. W dokumentach rozliczeniowych za następne miesiące sporządzanych za tę osobę z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym płatnik nie powinien wykazywać składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W raporcie imiennym ZUS RCA sporządzonym z kodem 12 11 xx musi zaznaczyć informację o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek w bloku III.B w polu 02 z kodem "2". Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne za kolejne okresy korzystania z urlopu wychowawczego musi obliczyć od podstawy wymiaru w wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od 620 zł.

PRZYKŁAD

Pracownica urodziła dziecko 1 października 2019 r. Od tego dnia nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego. W okresie od stycznia do września 2019 r. pracownica osiągnęła łączny przychód w wysokości 138 000 zł. Za październik 2019 r. otrzyma zasiłek macierzyński w wysokości 13 500 zł. Łącznie przychód pracownicy od początku roku do końca października 2019 r. wyniesie 151 500 zł, czyli przekroczy roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe o kwotę 8550 zł (151 500 zł - 142 950 zł = 8550 zł). W związku z tym pracodawca powinien naliczyć składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za październik 2019 r. tylko od części zasiłku macierzyńskiego - do osiągnięcia limitu rocznej podstawy wymiaru składek: 13 500 zł - 8550 zł = 4950 zł. Od pozostałej części zasiłku macierzyńskiego za październik 2019 r. oraz za pozostałe miesiące 2019 r. pracodawca nie powinien naliczać składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Powinien jednak składać za pracownicę "zerowe" raporty ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczenia 12 40 xx, wykazując w nich informację o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (kod "2" w polu 02 bloku III.B raportu ZUS RCA).

Zwrot nienależnie opłaconych składek

Jeżeli składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zostały opłacone od nadwyżki ponad kwotę rocznej podstawy wymiaru, to mamy do czynienia z nienależnie opłaconymi składkami (tzw. nadpłatą). Nadpłata z tytułu przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek w pierwszej kolejności podlega zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych składek, do których przekazania jest zobowiązany płatnik. Gdy płatnik nie ma zaległości, ZUS zalicza nadpłacone składki na poczet przyszłych składek albo zwraca je płatnikowi - na jego wniosek.

Płatnik składek może złożyć wniosek o zwrot składek w każdym czasie, ale dopiero po stwierdzeniu nadpłaty (art. 24 ust. 6c ustawy systemowej). Po stwierdzeniu nadpłaty płatnik ma obowiązek złożyć korektę dokumentów rozliczeniowych, tj.:

  • deklaracji rozliczeniowej korygującej ZUS DRA i
  • imiennego raportu miesięcznego korygującego ZUS RCA,

za okres, za który składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zostały opłacone od nadwyżki ponad kwotę rocznej podstawy wymiaru składek.

UWAGA!

Na wniosek płatnika ZUS zwraca składki obliczone i przekazane od nadwyżki ponad kwotę ograniczenia w terminie 30 dni od daty wpływu wniosku.

ZUS zwraca nadpłatę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po pomniejszeniu o nieopłaconą kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne. Niedopłata składki na ubezpieczenie zdrowotne wynika bowiem z tego, że podstawa jej wymiaru została zaniżona, ponieważ od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne została odliczona zbyt duża kwota składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Kwota zwróconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ale jest podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Powinna zatem być doliczona do wynagrodzenia i pozostałych przychodów podlegających opodatkowaniu, uzyskanych przez pracownika w miesiącu zwrotu. Od kwoty nadpłaconych składek należy pobrać podatek dochodowy.

Niezależnie od tego, czy płatnik zwróci się do ZUS o zwrot składek, czy ZUS zaliczy je na poczet przyszłych składek, po stwierdzeniu nadpłaty płatnik ma obowiązek zwrócić ubezpieczonemu finansowaną przez niego część składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

PRZYKŁAD

Konrad K. od 1 stycznia 2019 r. pracuje w firmie X. Jego wynagrodzenie od stycznia do września 2019 r. wyniosło 124 460 zł. Nie ma innych tytułów do ubezpieczeń. We wrześniu 2019 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 22 400 zł. Ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wrzesień, płatnik ograniczył ją do kwoty 18 490 zł (142 950 zł - 124 460 zł).

W październiku 2019 r. po przekazaniu dokumentów do ZUS za wrzesień 2019 r. Konrad K. poinformował firmę, że we wrześniu br. otrzymał od byłego pracodawcy zaległe wynagrodzenie w wysokości 3400 zł, od którego zostały potrącone składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W związku z tym firma X musi skorygować dokumenty rozliczeniowe za wrzesień 2019 r., w których podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinna być kwota 15 090 zł (18 490 zł - 3400 zł).

Składki za wrzesień 2019 r.

Składki finansowane
przez pracownika

Raport pierwszorazowy

Raport skorygowany

Ubezpieczenie emerytalne

18 490 zł × 9,76% = 1804,62 zł

15 090 zł × 9,76% = 1472,78 zł

Ubezpieczenia rentowe

18 490 zł × 1,5% = 277,35 zł

15 090 zł × 1,5% = 226,35 zł

Ubezpieczenie chorobowe

22 400 zł × 2,45% = 548,80 zł

22 400 zł × 2,45% = 548,80 zł

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne

22 400 zł - (1804,62 zł + 277,35 zł + 548,80 zł) = 19 769,23 zł

22 400 zł - (1472,78 zł + 226,35 zł + 548,80 zł) = 20 152,07 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

19 769,23 zł × 9% = 1779,23 zł

20 152,07 zł × 9% = 1813,69 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne do odliczenia od podatku

19 769,23 zł × 7,75% = 1532,12 zł

20 152,07 zł × 7,75% = 1561,79 zł

Nadpłata składek za wrzesień 2019 r. wyniesie:

● na ubezpieczenie emerytalne: 1804,62 zł - 1472,78 zł = 331,84 zł,

● na ubezpieczenia rentowe: 277,35 zł - 226,35 zł = 51 zł.

Jednocześnie powstała niedopłata składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 34,46 zł (1813,69 zł - 1779,23 zł). Różnica ta jest finansowana ze środków pracownika i powinna być odliczona od kwoty nadpłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Na wniosek firmy X, ZUS zwrócił nadpłatę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, z czego kwota do zwrotu dla pracownika w wysokości pomniejszonej o niedopłatę składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła: (331,84 zł + 51 zł) - 34,46 zł = 348,38 zł.

Firma X powinna zwrócić Konradowi K. kwotę nadpłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, przy czym musi pamiętać, że:

● kwota nadpłaty tych składek jest podstawą naliczenia zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc, w którym pracownik otrzyma zwrot składek, przed jej pomniejszeniem o składkę na ubezpieczenie zdrowotne, tj. 331,84 zł + 51 zł = 382,84 zł,

● obliczoną zaliczkę na podatek dochodowy musi pomniejszyć o kwotę niedopłaty składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości nieprzekraczającej 7,75% podstawy jej wymiaru, tj. 29,67 zł (1561,79 zł - 1532,12 zł).

Gdy do otrzymania zwrotu składek jest uprawnionych kilku płatników, kwotę nadpłaconych składek ZUS zwraca w takich częściach, w jakich opłacili oni składki za miesiąc, w którym nastąpiło przekroczenie rocznego limitu. Nie obowiązuje urzędowy wzór wniosku o zwrot składek. Wniosek powinien jednak zawierać nazwę, adres siedziby płatnika oraz dane identyfikacyjne: NIP, REGON (zgodnie ze zgłoszeniem ZUS ZFA lub ZUS ZPA). Jednocześnie ze złożeniem wniosku o zwrot składek należy skorygować raporty rozliczeniowe, w których składki zostały rozliczone od zawyżonej podstawy wymiaru.

Wniosek można wysłać za pomocą Platformy Usług Elektronicznych - PUE, składając go na formularzu ZUS-RZS-P (wniosek płatnika składek o zwrot nadpłaconych składek) przy użyciu profilu zaufanego.

Jeśli płatnik składek nie istnieje i nie ma jego następcy prawnego, ZUS zawiadamia ubezpieczonego o okresie i wysokości sfinansowanych przez niego nienależnie opłaconych składek i na jego wniosek zwraca te składki.

Nienależnie opłacone składki ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia:

● otrzymania od ZUS zawiadomienia o kwocie nienależnie opłaconych składek lub
● opłacenia składek - w przypadku braku zawiadomienia (art. 24 ust. 6g ustawy systemowej).

II. Rozliczenie pracownika, którego przychód przekroczył próg podatkowy

Podstawę opodatkowania stanowi dochód rozumiany jako nadwyżka sumy przychodów z danego źródła nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła i dochody te są opodatkowane według ogólnych zasad (według skali podatkowej), przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł.

Od 1 sierpnia 2019 r. obowiązuje nowe zwolnienie podatkowe. Obejmuje ono wynagrodzenia pracownicze i wierzytelności przysługujące zleceniobiorcom, którzy nie ukończyli 26 lat. Za okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2019 r. przychód (tj. postawione do dyspozycji/wypłacone wynagrodzenia i inne świadczenia brutto pochodzące ze stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz umów zlecenia), od którego nie pobiera się podatku, wynosi 35 636,67 zł. Od 1 stycznia 2020 r. zwolnienie będzie pełne i wyniesie 85 528 zł. Przekroczenie tej kwoty lub ukończenie 26 lat spowoduje konieczność pobrania podatku od przychodu według ogólnych zasad.

Skala podatkowa w 2019 r.

W 2019 r. nadal obowiązują dwie stawki podatku, w zależności od wysokości osiągniętego dochodu, liczonego narastająco od początku roku. Do 30 września 2019 r. stawka podatku wynosiła 18% i 32% a od 1 października 2019 r. - 17% (co do zasady) i 32%. Zmiany nastąpiły też w wysokości rocznej kwoty zmniejszającej podatek dochodowy. Tak jak w latach poprzednich zależy ona od rocznych przychodów podatnika. Warto wskazać, że dopiero po zakończeniu roku kalendarzowego każdy podatnik samodzielnie ustali w rozliczeniu rocznym podatku kwotę zmniejszającą podatek dochodowy lub tego ustalenia dokona automatycznie ogólnodostępna aplikacja Twój e-PIT.

Skala podatkowa obowiązująca w 2019 r.

Podstawa obliczenia podatku

Podatek wynosi

ponad

do

85 528 zł

17,75%

minus kwota zmniejszająca podatek:

  • 1420 zł - dla podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej kwoty 8000 zł;
  • 1420 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 871,70 zł × (podstawa obliczenia podatku - 8000 zł) : 5000 zł, dla podstawy obliczenia podatku wyższej od 8000 zł i nieprzekraczającej 13 000 zł;
  • 548,30 zł - dla podstawy obliczenia podatku wyższej od 13 000 zł i nieprzekraczającej 85 528 zł;
  • 548,30 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 548,30 × (podstawa obliczenia podatku - 85 528 zł) : 41 472 zł, dla podstawy obliczenia podatku wyższej od 85 528 zł i nieprzekraczającej 127 000 zł.

85 528 zł

15 181,22 zł + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł

Przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy od dochodów uzyskanych:

  • od 1 stycznia do 30 września 2019 r. należało stosować stawkę podatku w wysokości 18% i kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 556,02 zł (46,33 zł miesięcznie);
  • od 1 października do 31 grudnia 2019 r. zamiast stawki 18% należy stosować stawkę 17% i kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 525,12 zł (43,76 zł miesięcznie); od 1 października 2019 r. przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy od dochodów uzyskanych od 1 października do 31 grudnia 2019 r. m.in. pracodawcy i zleceniodawcy na wniosek podatnika zamiast stawki 17% stosują stawkę 17,75%.

W przypadku pracowników etatowych obowiązek naliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczek na podatek dochodowy od dochodu ze stosunku pracy spoczywa na płatniku, czyli pracodawcy (art. 31 ustawy o pdof). Musi on obliczać podatek według progresywnej skali podatkowej.

Natomiast płatnik dokonujący wypłat należności z tytułu umów zlecenia lub o dzieło ma obowiązek pobierać zaliczki na podatek dochodowy w wysokości stawki przewidzianej dla I progu podatkowego, nawet jeśli dochód zleceniobiorcy/wykonawcy umowy o dzieło przekroczy 85 528 zł. Dopuszczalne jest stosowanie wyższej, 32% stawki podatku, ale tylko na wniosek tych osób.

Przy obliczaniu miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od przychodów uzyskanych ze stosunku pracy pracodawcy stosują 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (pod warunkiem że pracownik złożył przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia PIT-2). Jednakże należy pamiętać, że wskazaną kwotę można odliczać tylko do momentu przekroczenia przez pracownika I progu skali podatkowej, tj. do osiągnięcia kwoty 85 528 zł. Zaprzestanie stosowania kwoty zmniejszającej podatek następuje od miesiąca, w którym pracodawca zacznie naliczać 32% podatek dochodowy. Jeśli pracownik wcześniej złoży oświadczenie o zaprzestaniu stosowania kwoty zmniejszającej podatek, wówczas pracodawca ma obowiązek zaprzestania jej odliczania, począwszy od następnego miesiąca po miesiącu złożenia stosownego oświadczenia. Od 1 stycznia 2020 r. wniosek o zaprzestanie stosowania kwoty zmniejszającej podatek pracodawca będzie uwzględniał od miesiąca w którym otrzymał oświadczenie, a od następnego tylko wtedy, gdy nie miał takiej możliwości, np. jeżeli oświadczenie zostało złożone po wypłacie wynagrodzenia za pracę.

Przypomnijmy, że podstawą opodatkowania jest dochód, za który są uważane uzyskane w ciągu miesiąca przychody (a także wypłacone przez płatnika zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego), po odliczeniu potrąconych przez płatnika w danym miesiącu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika oraz po odliczeniu miesięcznych zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów. Od 1 stycznia do 30 września 2019 r. koszty te wynosiły miesięcznie 111,25 zł i 139,06 zł (jeżeli miejsce zamieszkania pracownika znajduje się poza miejscowością, w której wykonuje pracę). Od 1 października do 31 grudnia 2019 r. miesięczna wysokość tych kosztów to odpowiednio 250 zł i 300 zł.

Wysokość kosztów uzyskania przychodów stosowanych przy obliczaniu podatku za 2019 r.

Kwota roczna (zł)

Kiedy przysługuje

1751,25

gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej

2626,54

gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej

2151,54

w przypadku gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę

3226,92

gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej, a miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.

Jeżeli dochód pracownika w danym roku podatkowym przekroczy pierwszy próg dochodowy, to nadwyżka dochodu ponad wysokość tego progu podlega opodatkowaniu według wyższej stawki.

Zaliczki na podatek za okres od stycznia do grudnia 2019 r. wynoszą:

  • za miesiące od początku roku włącznie do miesiąca, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku w tym zakładzie pracy przekroczył kwotę 85 528 zł, tj. kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali - wynikowa stawki 18% i 17%, tj. 17,75% dochodu osiągniętego przez pracownika w danym miesiącu,
  • za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód uzyskany od początku roku przekroczył kwotę 85 528 zł - 32% dochodu uzyskanego w danym miesiącu.

Obliczoną w ten sposób zaliczkę należy pomniejszyć na ustawowych warunkach o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, tj. miesięcznie o 46,33 zł (556,02 zł : 12) do 30 września 2019 r., a od 1 października 2019 r. o 43,76 zł. Należy ją stosować, jeżeli pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złożył pracodawcy oświadczenie według ustalonego wzoru PIT-2, w którym stwierdził, że spełnia określone w nim warunki i co do zasady jego dochody nie przekroczyły I progu podatkowego. Następnie zaliczkę należy obniżyć o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej w tym miesiącu przez zakład pracy z wynagrodzenia pracownika, nie więcej niż o 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

Od którego miesiąca liczyć wyższy podatek

W miesiącu, w którym dochód pracownika liczony od początku roku przekroczył pierwszy próg podatkowy, do całego dochodu z tego miesiąca stosujemy stawkę właściwą dla pierwszego progu podatkowego. Dopiero od następnego miesiąca naliczamy wyższą stawkę podatku (32%) i od tego miesiąca zaprzestajemy odliczania kwoty zmniejszającej podatek dochodowy, mimo ważności złożonego przez pracownika oświadczenia PIT-2. Jednak w ten sposób płatnicy postępują w 2019 r. po raz ostatni. Od 1 stycznia 2020 r. wyższą stawkę należy stosować na bieżąco, od tej części dochodu, która narastająco weszła w II próg podatkowy.

Z punktu widzenia prawa podatkowego momentem uzyskania przez pracownika przychodu jest dzień, w którym przychód został faktycznie wypłacony lub postawiony do dyspozycji pracownika. Istotny jest zatem ten moment, a nie okres, za jaki pracownikowi przysługuje wynagrodzenie.

Dopóki zakład pracy nie wypłaci pracownikowi (nie postawi do jego dyspozycji) należnych mu poborów, nie stanowią one przychodu dla pracownika. W konsekwencji np. przy obliczaniu wynagrodzenia należnego za pracę w grudniu 2019 r., a wypłaconego w styczniu 2020 r., pracodawca potrąci stawkę podatku, uwzględni koszty uzyskania przychodów oraz kwotę wolną - obowiązujące w 2020 r. (nawet jeśli dochód pracownika przekroczył pierwszy próg podatkowy w 2019 r.).

Dodatkowe zmniejszenie zaliczek na podatek

Podatnicy osiągający dochody mieszczące się w drugim przedziale skali podatkowej mogą być w ciągu roku opodatkowani według niższej stawki, jeśli małżonek lub dziecko nie uzyskują żadnych dochodów, z wyjątkiem renty rodzinnej, lub dochody małżonka mieszczą się w pierwszym przedziale skali podatkowej. W przypadku tych podatników zaliczki na podatek za wszystkie miesiące zmniejsza się - tak jak w przypadku innych podatników - tylko o jedną kwotę zmniejszającą podatek (pod warunkiem złożenia przez te osoby oświadczenia PIT-2).

PRZYKŁAD

Od września 2019 r. dochód pracownika znajduje się w drugim przedziale skali podatkowej i podlega opodatkowaniu stawką w wysokości 32%. Pracownik otrzymuje wynagrodzenie 28 dnia miesiąca. W tym miesiącu pracownik złożył w zakładzie pracy oświadczenie, w którym zadeklarował, że zamierza opodatkować swoje dochody za 2019 r. wspólnie z małżonką oraz że dochód małżonki pozostaje w pierwszym przedziale podatkowym. Zaliczka za październik i następne miesiące 2019 r. powinna zostać obliczona według stawki 17% a jeżeli podatnik złoży w tym zakresie oświadczenie - 17,75%.

Możliwość zastosowania stawki podatku dla I progu podatkowego i dodatkowej kwoty zmniejszającej podatek istnieje w przypadku pracownika, którego dochody nie przekroczą górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej, a odpowiednio małżonek lub dziecko nie uzyskują żadnych dochodów z wyjątkiem renty rodzinnej. Pracodawca stosuje dodatkowe zmniejszenie zaliczki, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik złożył oświadczenie w tej sprawie. W razie zaistnienia zmian w stanie faktycznym, które odbierałyby możliwość wspólnego opodatkowania dochodów małżonków lub nie upoważniałyby do obniżki zaliczek, podatnik jest zobowiązany poinformować o tym płatnika. W tym przypadku od miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik przestał spełniać warunki do obniżki zaliczek, są one pobierane według ogólnych zasad.

PRZYKŁAD

W sierpniu 2019 r. dochód pracownicy przekroczył pierwszy próg podatkowy. Od dochodu za wrzesień 2019 r. została pobrana zaliczka w wysokości 18% według oświadczenia pracownicy, które złożyła w sierpniu br. i w którym wskazała, że będzie się rozliczać jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Pod koniec września, po wypłacie wynagrodzenia, pracownica złożyła oświadczenie, że nie będzie się rozliczać w ten sposób. Zaliczkę w wysokości 32% pracodawca zacznie pobierać począwszy od dochodu uzyskanego w październiku 2019 r.

Pobór zaliczek od dodatkowych dochodów pracownika z działalności wykonywanej osobiście

Oprócz umowy o pracę pracodawca może zawrzeć z pracownikiem dodatkową umowę cywilnoprawną (zlecenia lub o dzieło) na wykonywanie innych czynności niż wynikające ze stosunku pracy. Mimo że wynagrodzenie uzgodnione w ramach takich umów jest zaliczane do innego źródła przychodów niż stosunek pracy, tj. do działalności wykonywanej osobiście, na pracodawcy ciąży obowiązek poboru zaliczek na podatek od tych dochodów.

Płatnik, będący jednocześnie pracodawcą i zleceniodawcą, dokonujący wypłat należności z tytułu umów zlecenia lub o dzieło, ma obowiązek pobierać zaliczki na podatek dochodowy w wysokości właściwej dla I progu podatkowego od należności pomniejszonej o:

  • przychody zwolnione z opodatkowania, a następnie
  • koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w przepisach podatkowych właściwych przy tego rodzaju przychodach (co do zasady 20%) oraz
  • potrącone z przychodu zleceniobiorcy w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe.

Od zaliczki na podatek należy odliczyć składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, przy czym nie więcej niż 7,75% podstawy jej wymiaru.

Sposoby ustalania zaliczek podatkowych od umów zlecenia czy o dzieło i od dochodów ze stosunku pracy różnią się od siebie, dlatego zaliczki te muszą być rozliczane oddzielnie. Mimo to płatnik wykazuje pobrane zaliczki w jednej rocznej deklaracji PIT-4R.

Zaliczka z tytułu umowy zlecenia (umowy o dzieło) w wysokości właściwej dla I progu podatkowego obowiązuje bez względu na wysokość dochodów ze stosunku pracy. Oznacza to, że jeżeli od początku roku dochód z zatrudnienia przekroczył pierwszy próg podatkowy i pracodawca odprowadził zaliczkę według stawki 32%, to od należności wypłaconej w tym czasie z realizacji umowy cywilnoprawnej i tak pobiera zaliczkę w wysokości przewidzianej dla I progu podatkowego.

UWAGA!

W ciągu roku podatkowego przychodów ze stosunku pracy i umów cywilnoprawnych nie należy łączyć, ale po zakończeniu roku podlegają one zsumowaniu w zeznaniu rocznym.

W trakcie roku płatnik powinien odprowadzać zaliczki od dochodu ze zlecenia w wysokości obowiązującej dla I progu podatkowego. Jeśli jednak podatnik osiąga wysokie dochody i przewiduje, że po zakończeniu roku podatkowego będzie musiał dopłacić podatek, może skorzystać z rozwiązania, jakie przewiduje ustawa podatkowa. Podatnik może w takiej sytuacji złożyć płatnikowi pisemny wniosek, aby ten w trakcie roku naliczał i pobierał wyższe zaliczki, tj. 32%.

PODSUMOWANIE

  • Roczne ograniczenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w 2019 r. wynosi 142 950 zł.
  • W miesiącu, w którym suma przychodów pracownika przekroczy roczną podstawę wymiaru składek, płatnik powinien ustalić, od jakiej części przychodu musi opłacić składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
  • W sytuacji gdy pracownik uzyskuje przychód z kilku źródeł (np. jest jednocześnie zatrudniony u kilku pracodawców), ma obowiązek poinformować wszystkich płatników składek, że jego łączny przychód przekroczy roczny limit składek emerytalno-rentowych.
  • Gdy składki rozlicza za pracownika kilku płatników składek, a jego przychód przekracza roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, płatnicy składek ustalają wysokość podstawy wymiaru składek za miesiąc, w którym następuje przekroczenie, proporcjonalnie do wypłaconego wynagrodzenia.
  • Od 1 października 2019 r. podatek od mieszczących się w I progu podatkowym dochodów pracowników i zleceniobiorców wynosi 17%, a na wniosek tych osób - 17,75% podstawy opodatkowania.
  • Od dochodów zleceniobiorców podatek jest pobierany według najniższej obowiązującej stopy procentowej bez względu na wysokość dochodów.
  • Podatek w wysokości 32% należy naliczać od następnego miesiąca po miesiącu, w którym dochód pracownika narastająco przekroczy I próg podatkowy.

PODSTAWA PRAWNA:

  • art. 19 ust. 1, ust. 3-6g, art. 24 ust. 6a-6c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 300; ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1655

  • art. 81 ust. 1 i ust. 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373; ost. zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1726

  • § 6-10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1949

  • § 1 ust. 1 pkt 12, pkt 17 i pkt 24 oraz załączniki nr 12, 17 i 24 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 20 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów - Dz.U. z 2018 r. poz. 2495

  • § 20 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2017 r., poz. 1831

  • obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 23 listopada 2018 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2019 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia - M.P. z 2018 r. poz. 1185

  • art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 18, art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 1, art. 27, art. 27b, art. 30 ust. 1 pkt 5a, art. 31, art. 32, art. 39, art. 41 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1387; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 1726

  • art. 3, art. 5-8 ustawy z 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw - w dniu oddania niniejszego numeru MPPiU do druku ustawa oczekiwała na publikację w Dzienniku Ustaw

Małgorzata Kozłowska

autorka licznych publikacji z zakresu składkowego, od 10 lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych, radca prawny, były wieloletni pracownik ZUS

Izabela Nowacka

ekonomistka, od wielu lat zajmuje się tematyką wynagrodzeń i rozliczaniem płac, autorka licznych publikacji z dziedziny prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Notyfikacje

Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych szkoleniach? Zgódź się na powiadomienia od wideoakademii

Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE NIE
TAK TAK