Wideoszkolenie

Biuletyn VAT 1/2018, data dodania: 07.12.2017

Czy zmienią się zasady rozliczania leasingu operacyjnego - najnowszy wyrok TSUE

Z polskiej ustawy o VAT wynika, że leasing operacyjny jest uznawany za świadczenie usług, a leasing finansowy – za dostawę towarów. Jednak wyrok TSUE z 4 października 2017 r. w sprawie C-164/16 spowodował, że pojawiło się w tym zakresie wiele wątpliwości. TSUE uznał w nim, że skoro umowy leasingu, gdzie wykup przedmiotu leasingu odbywa się przy zerowym lub niewielkim nakładzie finansowym leasingobiorcy, są umowami przenoszącymi własność, to spełniają warunki uznania transakcji za dostawę towarów w VAT. Wyrok ten może sprawić wiele problemów leasingodawcom, leasingobiorcom i organom podatkowym. Kwestionuje bowiem dotychczas ugruntowaną i czytelną dla wszystkich uczestników obrotu praktykę rozróżniania skutków podatkowych leasingu operacyjnego i finansowego.

 

Po wyroku TSUE wątpliwości dotyczą tego, czy umowy leasingu operacyjnego powinny być traktowane - tak jak dotychczas - jako świadczenie usług czy jako dostawy towarów. Nie są to tylko rozważania teoretyczne, gdyż ma to wpływ na termin powstania obowiązku podatkowego i odliczenia VAT.

1. Jak reguluje leasing polska ustawa o VAT

Zgodnie z polską ustawą o VAT za dostawę towarów uznawane jest również wydanie towarów na podstawie umowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT):

  • dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub
  • sprzedaży na warunkach odroczonej płatności,

jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione.

Dla potrzeb tych regulacji przez umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub inne umowy o podobnym charakterze rozumie się umowy:

  • w wyniku których, zgodnie z przepisami o podatku dochodowym, odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający oraz
  • których przedmiotem są grunty.

Zatem umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub inne umowy o podobnym charakterze dzielą się w VAT na dwie grupy:

  1. umowy, których efektem jest dostawa towaru będącego ich przedmiotem (w uproszczeniu - umowy traktowane jako dostawy towarów), oraz
  2. umowy, których efektem jest świadczenie usług (w uproszczeniu - umowy traktowane jako świadczenie usług).

2. Jakie stanowisko w sprawie leasingu zajął TSUE

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał 4 października 2017 r. wyrok w sprawie C-164/16, w której zajmował się leasingiem. W wyroku tym czytamy, że:

(…) wyrażenie umowa najmu (…), która zawiera klauzulę o przeniesieniu własności w następstwie normalnych zdarzeń nie później niż z chwilą zapłaty ostatniej raty", użyte w art. 14 ust. 2 lit. b) dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, należy interpretować w ten sposób, że znajduje ono zastosowanie do umowy wzorcowej najmu z opcją wykupu, jeżeli z warunków finansowych umowy można wywnioskować, że skorzystanie z opcji jawi się jako jedyny gospodarczo racjonalny wybór, którego leasingobiorca może dokonać w odpowiednim czasie, jeżeli umowa została do końca wykonana.

Z wyroku tego wynika, że warunek, aby w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych umową prawo własności było przeniesione, jest spełniony, jeżeli umowa dzierżawy, najmu, leasingu lub inna umowa o podobnym charakterze przewiduje tzw. opcję zakupu. Tym samym TSUE potwierdził stanowisko reprezentowane dotychczas przez polskie sądy administracyjne (zob. przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1667/09 czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I FSK 82/13).

Po wydaniu wyroku TSUE pojawiły się również głosy, że warunek wynikający z art. 7 ust. 9 ustawy o VAT jest niezgodny z przepisami unijnymi. W konsekwencji tzw. leasing operacyjny (tj. leasing, któremu nie towarzyszy dokonywanie odpisów amortyzacyjnych przez korzystającego) powinien być traktowany w zakresie VAT jako dostawa towarów, a nie jako świadczenie usług.

W ocenie autora jest to stanowisko zbyt daleko idące. O ile należy zgodzić się z wątpliwościami co do zgodności art. 7 ust. 9 ustawy o VAT z przepisami unijnymi, o tyle trudno uznać wskazany wyrok za potwierdzenie tych wątpliwości. Tym bardziej że w dyrektywie nie ma jednoznacznych wskazań (wobec braku odniesienia do aspektu amortyzacji), którą umowę należy uznać za dostawę towaru, a którą za świadczenie usługi. Tylko odrębne zapytanie w tej kwestii, skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, może to rozstrzygnąć. Według autora wskazany wyrok TSUE nie wpływa na sposób traktowania leasingu operacyjnego przez polskie przepisy o VAT. Leasing operacyjny powinien być nadal traktowany jako świadczenie usługi.

Wskazać przy tym należy, że powoływanie się podatników bezpośrednio na przepisy unijne (w przypadku niezgodności z nimi przepisów krajowych) jest uprawnieniem podatników, a nie ich obowiązkiem (zob. przykładowo wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 26 kwietnia 2012 r. w połączonych sprawach C621/10 i C129/11). Dlatego nawet przyjęcie stanowiska, że według wskazanego wyroku leasing operacyjny powinien być traktowany w VAT jako dostawa towarów, nie wyłącza możliwości dalszego traktowania przez podatników umów leasingu operacyjnego jako świadczenia usług.

Oczywiście nie ma przeszkód, aby podatnicy podjęli próbę traktowania leasingu operacyjnego jako dostaw towarów. Decydujący się na to podatnicy muszą jednak pamiętać, że może się z tym wiązać wieloletni spór z organami podatkowymi i polskimi sądami administracyjnymi. Nie ma również żadnej gwarancji, że ewentualne rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w tej kwestii będzie dla nich korzystne.

Podstawa prawna:

  • art. 7 ust. 1 pkt 2 oraz art. 7 ust. 9 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 2491

Tomasz Krywan

doradca podatkowy

Notyfikacje

Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych szkoleniach? Zgódź się na powiadomienia od wideoakademii

Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE NIE
TAK TAK