Wideoszkolenie

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 10/2015, data dodania: 13.05.2015

Czy w podstawie wymiaru zasiłku należy uwzględniać premię uznaniową

W naszej firmie wypłacamy pracownikom wynagrodzenie zasadnicze oraz premie uznaniowe. Czy w regulaminie wynagradzania powinniśmy uregulować zasady pomniejszania tych premii, aby można je było uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłku? Zasady przyznawania premii nie są nigdzie uregulowane, bo zależą od autonomicznej decyzji prezesa i efektów pracy. Czy jeżeli nie ma u nas zasad pomniejszania takiej premii, ZUS może zakwestionować ją w podstawie wymiaru zasiłku?

PROBLEM

RADA

Jeśli w obowiązującym w Państwa firmie regulaminie wynagradzania nie ma odpowiednich zapisów co do zasad zmniejszania tzw. premii uznaniowych za okresy zasiłkowe, nie oznacza to braku możliwości wliczania ich do podstawy zasiłków, o ile faktycznie nie są wypłacane za okresy pobierania tych świadczeń.

UZASADNIENIE

Warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, np. premii, dodatków, pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników ustala w regulaminie wynagradzania. Wypłaty o charakterze uznaniowym, zwane często przez pracodawców "premiami uznaniowymi", mogą, ale nie muszą, być elementem regulaminu wynagradzania. Pracodawca może je w regulaminie albo pominąć, albo dokonać ogólnego zapisu, że mogą być przyznawane np. na podstawie indywidualnej oceny pracy pracownika. Wówczas premia/nagroda nie ma natury roszczeniowej, gdyż pracodawca sam decyduje o tym, komu, kiedy i w jakiej wysokości zostanie ona przyznana i wypłacona. O uznaniowości świadczy fakt, że pracodawca w umowach o pracę lub regulaminie wynagradzania nie precyzuje i nie określa konkretnych warunków, po spełnieniu których powstanie prawo do premii/nagrody.

Regulacje wewnętrznych aktów płacowych lub umów o pracę w zakresie dodatkowych składników albo w razie ich braku - praktyka i treść dokumentacji płacowej, mają wpływ na ustalanie podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłków. Przy ustalaniu podstawy wymiaru tych świadczeń nie uwzględnia się bowiem składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie ich pobierania zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania danego rodzaju zasiłku (art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Przykład

Pracownik zachorował w kwietniu 2015 r. Ma prawo do wynagrodzenia chorobowego. Podstawę wymiaru tego wynagrodzenia stanowi przychód za okres od kwietnia 2014 r. do marca 2015 r. W tym czasie pracownik otrzymywał miesięczne premie uznaniowe za pozytywną ocenę pracy. Ich wysokość i wypłata zależą od woli pracodawcy, a regulamin wynagradzania nie zawiera żadnych postanowień na temat premii. Należy zatem uznać, że premia nie jest pracownikowi wypłacana za okres niezdolności do pracy z powodu choroby, podlega więc uwzględnieniu w podstawie wymiaru świadczeń chorobowych (wynagrodzenia chorobowego i zasiłku).

Zupełnie innym problemem jest natomiast to, w jakiej kwocie premia uznaniowa będzie uwzględniana w podstawie wymiaru zasiłków - w wysokości faktycznie wypłaconej czy po ewentualnym uzupełnieniu, w razie usprawiedliwionej nieobecności i wypłacenia jej w niższej wysokości za miesiąc przyjmowany do obliczeń. I tu znaczenie ma odpowiedni zapis w regulaminie wynagradzania lub jego brak. Jeśli bowiem regulamin w ogóle nie określa sposobu zmniejszania premii uznaniowej za okresy pobierania zasiłków lub wskazuje, że premia jest zmniejszana w sposób inny niż proporcjonalny do okresu nieobecności, to taka premia będzie wliczana w kwocie faktycznej wypłaconej, bez uzupełniania. Jeżeli natomiast premia miałaby być uwzględniania po uprzednim uzupełnieniu, to zmniejszanie proporcjonalne w związku z usprawiedliwioną nieobecnością w pracy musi wynikać z regulaminu wynagradzania (pkt 237 komentarza ZUS do ustawy zasiłkowej).

Przykład

W firmie obowiązuje regulamin premiowania, zgodnie z którym każdy pracownik może otrzymać nagrodę uznaniową po dokonaniu przez przełożonego indywidualnej oceny jego pracy. Regulamin przewiduje, że o wysokości nagrody decyduje pracodawca, ale nie może ona przekroczyć 20% wynagrodzenia za przepracowany miesiąc. Oznacza to, że za okresy nieobecności związane z pobieraniem zasiłków i wynagrodzenia chorobowego nagroda jest zmniejszana proporcjonalnie. Nagroda podlega wliczeniu do podstawy zasiłkowej po uzupełnieniu.

Zasady uwzględniania premii uznaniowej w podstawie wymiaru zasiłku

Premie/nagrody

uwzględniane w podstawie wymiaru

pomijane w podstawie wymiaru

w razie braku postanowień o zachowywaniu prawa do składnika wynagrodzenia za okres pobierania zasiłku należy uznać, że składnik ten nie przysługuje za wskazany okres i powinien być przyjęty do ustalenia podstawy wymiaru. Jeśli więc premia/nagroda uznaniowa faktycznie nie jest wypłacana za okresy absencji zasiłkowej, to mimo iż brakuje np. w regulaminie wynagradzania zapisu dotyczącego tej kwestii, składnik ten podlega wliczeniu do podstawy zasiłku. Premie/nagrody uznaniowe zwykle są wypłacane tym pracownikom, którzy swoją postawą w pracy, stosunkiem do powierzonych obowiązków zasłużyli na dodatkową gratyfikację. Można więc stwierdzić, że taka wypłata przysługuje za okresy pracy, a tym samym spełnia warunki wliczenia do podstawy zasiłkowej.

jeśli przepisy płacowe lub umowy o pracę mówią wprost o zachowaniu prawa do premii/nagrody w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim czy pobierania zasiłku macierzyńskiego, opiekuńczego, a tym samym za okresy tych absencji są one normalnie wypłacane,

jeśli przepisy układu zbiorowego pracy lub regulaminu wynagradzania albo umów o pracę milczą na temat prawa do premii/nagród w okresie przebywania na zasiłkach, ale z dokumentacji płacowej wynika, że są one jednak wtedy wypłacane

Sposób wliczania premii/nagród do podstawy zasiłków

po uzupełnieniu

w faktycznej kwocie

gdy wewnętrzne przepisy płacowe zawierają zapis o zmniejszaniu składnika w sposób proporcjonalny

gdy wewnętrzne przepisy płacowe nie zawierają żadnych postanowień o sposobie zmniejszania składnika lub opisują sposób zmniejszenia, ale inny niż proporcjonalny

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 159

● art. 772 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502; Dz.U. z 2014 r., poz. 1662

Izabela Nowacka

ekonomistka, od wielu lat zajmuje się tematyką wynagrodzeń i rozliczaniem płac, autorka licznych publikacji z dziedziny prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Notyfikacje

Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych szkoleniach? Zgódź się na powiadomienia od wideoakademii

Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE NIE
TAK TAK