Wideoszkolenie

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń 9/2017, data dodania: 13.04.2017

Kiedy kwota dodatku do wynagrodzenia wypłacanego za okres pobierania świadczeń chorobowych stanowi podstawę wymiaru składek

Pracownikom naszej spółki raz na kwartał jest wypłacana premia uznaniowa. Zgodnie z regulaminem wynagradzania premia ta stanowi element płacowy, którego wypłata i wysokość jest uzależniona od uznania pracodawcy oraz aktualnej kondycji finansowej spółki. W praktyce otrzymujemy od zarządu listę pracowników z kwotami przyznanych premii i nie ustalamy, czy premia jest należna za okres pobierania wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego. Czy do oskładkowania powinna wejść cała kwota takiej premii, czy też odpowiednio pomniejszona o kwoty odpowiadające okresom pobierania świadczeń chorobowych?

Premie uznaniowe, wypłacane na wskazanych zasadach, powinny zostać w całości uwzględnione w podstawie wymiaru składek, niezależnie od tego czy są wypłacone za okresy pobierania świadczeń chorobowych czy też nie. Wyłączenie składkowe w ogóle nie ma do nich zastosowania. Szczegóły w uzasadnieniu.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o pdof, z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Z podstawy wymiaru składek są wyłączone m.in. przychody wymienione w rozporządzeniu składkowym. Zasadniczo zatem, jeśli określony składnik wynagrodzenia stanowi przychód ze stosunku pracy, to z tego tytułu istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (z wyjątkiem zasiłków i wynagrodzenia chorobowego), chyba że przychód ten korzysta z wyłączenia przewidzianego w § 2 rozporządzenia składkowego.

Składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie:

  • pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy,
  • zasiłków - chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego,
  • świadczenia rehabilitacyjnego,

są wyłączone z podstawy wymiaru składek, jeżeli w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu są wypłacane za okres pobierania ww. świadczeń (§ 2 pkt 24 rozporządzenia składkowego).

Przychody, które pracownik uzyskuje w okresie pobierania wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłków, są wyłączone z oskładkowania tylko wtedy, gdy z przepisów płacowych wprost wynika prawo pracownika do tych świadczeń za ten okres. Jeśli nie ma takich uregulowań płacowych, składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy pobierania świadczeń należy w całości uwzględnić w podstawie wymiaru składek.

Należy pamiętać, że dany składnik wynagrodzenia jest wyłączony z podstawy wymiaru składek tylko za okres pobierania świadczeń chorobowych, a nie za cały miesiąc.

Przykład

Agnieszka M. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w firmie farmaceutycznej. W okresie od 3 do 17 kwietnia 2017 r. przebywała na zwolnieniu chorobowym. Po powrocie do pracy kontynuowała rozmowy z kilkoma klientami i udało się jej wynegocjować kontrakt na znaczną kwotę. Zgodnie z regulaminem wynagradzania, pracownik zachowuje prawo do miesięcznej prowizji ustalanej procentowo od wartości zawartych w danym miesiącu kontraktów. Prowizja przysługuje również za czas niezdolności do pracy, jeśli pracownik spełnił warunki do jej nabycia. Za kwiecień 2017 r. Agnieszce M. została przyznana prowizja w kwocie 1200 zł. Prowizja należna za kwiecień 2017 r. jest wyłączona z oskładkowania w części należnej za okres zwolnienia chorobowego pracownicy. Zwolniona z oskładkowania będzie prowizja w kwocie 600 zł, zgodnie z wyliczeniem:

  • 1200 zł : 30 dni = 40 zł,

  • 40 zł x 15 dni zwolnienia = 600 zł,

  • 1200 zł - 600 zł = 600 zł (część prowizji, którą trzeba oskładkować).

Należy pamiętać że przepis § 2 pkt 24 rozporządzenia składkowego ma zastosowanie do składników, które przysługują pracownikowi za okresy wymienione w tym przepisie. Niewypłacenie tych składników przez pracodawcę powoduje, że pracownik będzie mógł wystąpić z roszczeniem o ich wypłatę. Potwierdza to m.in. interpretacja ZUS z 24 listopada 2016 r. (sygn. DI/100000/43/1177/2016). Z kolei w interpretacji z 17 lipca 2015 r. (sygn. DI/200000/43/686/2015) ZUS stwierdził, że:

(...) jeżeli dany składnik ma charakter uznaniowy, nawet w przypadku, gdy w obowiązujących u danego pracodawcy przepisach o wynagradzaniu istnieje zapis stwierdzający, iż pracownik zachowuje do niego prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, brak jest podstaw do jego wyłączenia z podstawy wymiaru składek.

Należy zatem odróżnić premie regulaminowe od nagród (zwanych też premiami uznaniowymi). Te pierwsze mają charakter roszczeniowy, tzn. pracownik może żądać od pracodawcy ich wypłaty. Wynika to z tego, że zasady przyznawania i wypłaty tych składników oraz ich wysokość są ustalone w przepisach płacowych (w regulaminie wynagradzania, premiowania, w zakładowym układzie zbiorowym itp.). Oznacza to, że po spełnieniu określonych warunków pracownik nabywa prawo do premii. Inaczej jest w przypadku tzw. premii uznaniowej (nagrody uznaniowej), do której pracownikowi nie przysługuje roszczenie i której wypłata oraz wysokość jest zależna od woli i uznania pracodawcy. Pracodawca ma obowiązek opłacić składki na ubezpieczenia niezależnie od tego, czy nagroda została przewidziana w regulacjach płacowych obowiązujących w danym zakładzie czy też nie (np. interpretacja ZUS z 23 września 2013 r., sygn. DI/100000/451/1196/2013). Zdaniem ZUS w przypadku premii uznaniowej, której wysokość zależy wyłącznie od woli pracodawcy i brakuje obiektywnych kryteriów, których spełnienie gwarantuje jej wypłatę, w ogóle nie może mieć zastosowania regulacja § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia składkowego. Taka właśnie sytuacja zachodzi w przedstawionym problemie.

Przykład

Spółka z o.o. wypłaca swoim zatrudnionym premie roczne, nie analizując, czy są one należne za okresy pobierania świadczeń chorobowych (ta okoliczność nie ma wpływu na wypłatę premii). Obowiązujący w spółce regulamin wynagradzania nie zawiera żadnej regulacji normującej kwestię przysługiwania premii rocznej w okresie pobierania wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego. W związku z tym premia roczna powinna być wliczana do podstawy wymiaru składek wraz z wynagrodzeniem za pracę i oskładkowana.

Podstawa prawna:

  • art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 963; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 60

  • art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 60

  • § 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 2236; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 314

Małgorzata Kozłowska

autorka licznych publikacji z zakresu składkowego, od 10 lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych, radca prawny, były wieloletni pracownik ZUS

Notyfikacje

Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych szkoleniach? Zgódź się na powiadomienia od wideoakademii

Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE NIE
TAK TAK